Sommige geneeswijzen zijn, net als de reguliere geneeskunde, complete medische systemen. Zoals de westerse homeopathie en antroposofie, de Indiase ayurveda, of de traditionele Chinese geneeskunde.
De overige geneeswijzen hebben vaak hun wel heel eigen benadering. Hoe moet je de kwakzalver van de anders-kundige genezer te scheiden? Zo zijn er die het lichaam gezond maken door de geest een reinigingsbeurt te geven, de hypnotherapeuten bijvoorbeeld, of de gebedsgenezers, die heil brengen door veel te bidden. Weer anderen halen de medicijnen en behandelmethoden uit de natuur. Dat zijn bijvoorbeeld de voedingstherapeuten, de lichttherapeuten en de kruidengeneeskundigen die hun patiënten naar huis sturen met zalmolie, geelwortel, sintjanskruid of wandluizenkruid. Dan zijn er nog die iets onbegrijpelijks nuttigs met of rond het lichaam doen: de krakers en masseurs, de haptonomen en manueel therapeuten. Tenslotte is er een groep genezers die ervan uitgaat dat de gezondheid bepaald wordt door wat ze noemen 'de energievelden' in en om het lichaam.
Zo'n reiki-master, `healer' of `magnetiseur' behandelt terwijl hij de patiënt nauwelijks of helemaal niet aanraakt, maar hij is dan ook niet zozeer bezig met het geplaagde lijf, maar met het onzichtbare energieveld erom heen. De klanten van de alternatieve dokters zijn dikwijls echte `shoppers'. Vaak zoeken ze de passende alternatieve aanpak bij hun kwaal, een kruid voor darmkrampen kan, maar evenzo een Chinese massage. Bij langdurige hoofdpijn en andere pijnen die wijzen op overspanning gaat men vaak te rade bij energie herstellende therapeuten met spirituele kwaliteiten.
Reiki en andere spiritueel getinte cursussen zijn momenteel erg in, maar ook de ayurvedische en de Chinese traditionele geneeskunsten zijn populair. Onder genezers is de trend je te bekwamen in veel verschillende geneeswijzen. Ze kunnen Chinees prikken, beheersen verschillende kruidenleren, mogen zich 'reikimaster' noemen, doen aan iriscopie en hebben dan ook nog verschillende massagetechnieken onder de knie. Dat allemaal om de veeleisende patiënt te kunnen bedienen.

Helpt het, word je er beter van? Helemaal niet. Zegt de Vereniging tegen Kwakzalverij. En ze doet haar uiterste best aan te tonen dat alles wat niet regulier is, niet deugt. Op haar site heeft ze een top-twintig van kwakzalvers uit de twintigste eeuw, bovenaan staat de heer Moerman, van het Moermandieet tegen kanker, op de lijst staan ook Jomanda, het Staphorster Boertje en Greet Hofmans.
Paul van Dijk heeft in zijn boek per geneeswijze een paragraaf: `resultaat' en concludeert regelmatig dat het bestaande onderzoek naar de behandelmethoden onder de maat is, er nog nauwelijks onderzoek gedaan is, of dat de onderzoeksresultaten elkaar tegenspreken. Voorlopig moet de geïnteresseerde het dus doen met proefondervindelijke ervaringen van andere gezondheidszoekers. Gezegd moet dat de meeste patiënten zich beter voelen na de behandeling, of zoals ze zelf zeggen: het lichaam liegt niet. Een derde van de patiënten van alternatieve genezers heeft alleen al door het placebo-effect baat bij het bezoek aan de alternatieve dokter. Jaarlijks bezoeken bijna twee miljoen mensen - rond de twaalf procent, aldus het CBS-een alternatieve therapeut, inclusief de huisarts die alternatief behandelt. Als het bezoek aan de alternatief werkende huisarts niet wordt meegerekend, gaat het om ruim zes procent van de bevolking. Ter vergelijking: in Duitsland, Canada en Frankrijk bezoekt meer dan de helft van de bevolking jaarlijks een alternatieve genezer, in Amerika en Zwitserland bijna veertig procent en in België bijna dertig procent. Wat en hoeveel de Nederlandse verzekeraar vergoedt, verschilt per ziekenfonds en particuliere verzekeraar. Vaak worden in ieder geval wel de alternatieve behandelingen gegeven door de eigen huisarts vergoed. Als de verzekerde `aanvullend' verzekerd is, en de alternatieve genezer aangesloten is bij een goed functionerende beroepsvereniging, is meer declarabel. In totaal zijn er 129 beroepsorganisaties van alternatieve genezers. Het merendeel van de genezers heeft zich bij een organisatie aangesloten. De Consumentenbond doet regelmatig onderzoek naar het functioneren van deze beroepsverenigingen. Veel verzekeraars gebruiken dat onderzoek als leidraad voor hun vergoedingsbeleid.

• Infolijn Alternatieve Geneeswijzen: 0592-353405;
• Klachtencommissie Alternatieve Behandelwijzen (KAB) tel 033-4620262;
• www.kwakzalverij.nl
• kwakzalverij.startkabel.nl
• www.skepsis.nl
• www.consumentenbond.nl

Boeken voor en tegen alternatieve geneeswijzen vindt u hier.

Boeken over het kiezen van een geschikte therapie, vindt u hier.